Nghiên cứu từ khoá bằng AI làm nhanh được hai việc tốn công nhất: nghĩ ra thật nhiều cách khách có thể gõ, và xếp chúng thành nhóm theo ý định tìm kiếm. Việc AI không làm được là cho bạn biết mỗi cụm có bao nhiêu người tìm thật. Chatbot không nhìn vào dữ liệu tìm kiếm của bất kỳ công cụ nào, nên mọi con số "lượt tìm mỗi tháng" nó đưa ra đều là phỏng đoán, có khi bịa trơn.
Vì vậy quy trình hợp lý là để AI mở rộng và sắp xếp, còn bạn kiểm bằng nguồn có dữ liệu thật rồi mới quyết định viết gì. Bài này dành cho chủ cửa hàng, người làm marketing một mình ở doanh nghiệp nhỏ, đi qua bảy bước, kèm câu lệnh mẫu và những chỗ hay sai.
AI giỏi chỗ nào, yếu chỗ nào khi tìm từ khoá
Mô hình ngôn ngữ được huấn luyện trên lượng chữ khổng lồ, nên nó biết người ta hay nói về một chủ đề bằng những từ nào, hay hỏi gì, hay so sánh cái gì với cái gì. Đưa cho nó một sản phẩm, nó liệt kê được hàng chục cách diễn đạt mà chính chủ shop không nghĩ tới: tên gọi địa phương, cách viết không dấu, câu hỏi kiểu "có nên", "loại nào", "bao lâu thì". Nó cũng phân loại nhanh: cụm nào người tìm đang muốn học, cụm nào đang muốn mua, cụm nào đang tìm đúng một tiệm cụ thể.
Điểm yếu nằm ở ba chỗ. Thứ nhất, nó không có số liệu tìm kiếm hiện hành, nên không biết cụm nào nhiều người gõ, cụm nào gần như không ai gõ. Thứ hai, nó không nhìn thấy trang kết quả hôm nay, nên không biết ai đang đứng đầu và độ khó ra sao. Thứ ba, nó dễ đưa ra những cụm nghe hợp lý nhưng người Việt không dùng, kiểu dịch sát từ tiếng Anh.
Hiểu ranh giới đó thì bạn sẽ dùng AI như một người cùng động não chăm chỉ, chứ không dùng như một công cụ đo lường. Mọi quyết định "viết bài này trước" phải dựa trên dữ liệu bạn tự kiểm, ở bước bốn và năm của quy trình dưới đây.
Quy trình bảy bước từ sản phẩm đến danh sách đề tài
Ví dụ giả định xuyên suốt: một xưởng bánh kem nhỏ ở Thái Nguyên muốn có khách tìm thấy qua tìm kiếm thay vì chỉ trông vào khách quen.
- Viết ra đúng thứ bạn bán và bán cho ai. Hai ba câu: bánh kem sinh nhật đặt trước, bánh cho tiệc công ty, giao trong thành phố. Khách chủ yếu là phụ huynh và nhân viên văn phòng đặt cho đồng nghiệp.
- Gom từ khoá hạt giống từ khách thật. Đọc lại tin nhắn hỏi hàng ba tháng gần nhất, ghi lại nguyên văn cách khách hỏi. Đây là nguồn quý nhất, AI không thay được.
- Nhờ AI mở rộng. Đưa mô tả ở bước một cùng danh sách câu hỏi của khách (đã bỏ tên, số điện thoại) và yêu cầu liệt kê các cách người dùng có thể gõ trên thanh tìm kiếm.
- Kiểm bằng gợi ý tìm kiếm thật. Gõ từng cụm chính vào ô tìm kiếm, ghi lại phần gợi ý tự động, mục câu hỏi liên quan và tìm kiếm liên quan ở cuối trang. Cụm nào AI đưa mà không xuất hiện ở đâu cả thì đánh dấu nghi ngờ.
- Lấy số liệu tương đối. Dùng công cụ lập kế hoạch từ khoá của nền tảng quảng cáo, công cụ xem xu hướng tìm kiếm, hoặc báo cáo hiệu suất trong Search Console nếu trang đã chạy. Bạn chỉ cần biết cụm nào nhiều hơn cụm nào, không cần con số chính xác.
- Nhờ AI nhóm theo ý định. Dán danh sách đã lọc, yêu cầu gom các cụm cùng một nhu cầu vào một nhóm, mỗi nhóm sẽ thành một trang hoặc một bài.
- Chọn thứ tự viết. Ưu tiên nhóm gần với việc mua, có người tìm thật, và trang kết quả hiện tại chưa ai trả lời tốt.
Toàn bộ quy trình làm lần đầu mất chừng một buổi chiều. Sau đó mỗi tháng bạn chỉ cần lặp lại bước hai và bốn để bổ sung, vì cách khách hỏi thay đổi theo mùa, theo dịp lễ và theo sản phẩm mới.
Bốn kiểu ý định tìm kiếm và trang nên làm cho từng kiểu
Nhóm từ khoá theo ý định quan trọng hơn nhóm theo chữ giống nhau. Hai cụm khác chữ nhưng cùng nhu cầu nên trả lời chung một trang; hai cụm giống chữ nhưng khác nhu cầu nên tách ra.
| Ý định | Ví dụ giả định (xưởng bánh) | Loại trang phù hợp |
|---|---|---|
| Tìm hiểu thông tin | bánh kem để được mấy ngày trong tủ lạnh, cách bảo quản bánh kem tươi | Bài hướng dẫn, trả lời thẳng ở đoạn đầu |
| Cân nhắc, so sánh | bánh kem bắp và bánh kem trái cây loại nào ít ngọt, bánh mousse khác bánh kem thế nào | Bài so sánh có bảng, nêu rõ hợp với ai |
| Muốn mua, đặt hàng | đặt bánh sinh nhật Thái Nguyên, bánh kem giao tận nơi trong ngày | Trang dịch vụ có cách đặt, thời gian chuẩn bị, khu vực giao |
| Tìm đúng một tên | tên tiệm kèm chữ địa chỉ hoặc giờ mở cửa | Trang chủ, trang liên hệ, hồ sơ doanh nghiệp trên bản đồ |
Một cách kiểm nhanh ý định: gõ cụm đó và nhìn mười kết quả đầu. Nếu toàn là bài hướng dẫn, người tìm đang muốn học; nếu toàn trang cửa hàng và bản đồ, họ đang muốn mua. Đừng cố đưa trang bán hàng lên một cụm mà trang một toàn bài hướng dẫn, và ngược lại.
Câu lệnh mẫu cho từng bước
Mở rộng từ khoá. Câu lệnh mẫu: "Đóng vai người mua ở Việt Nam. Sản phẩm là bánh kem đặt trước, giao trong một thành phố cấp tỉnh. Liệt kê sáu mươi cách người mua có thể gõ trên ô tìm kiếm, gồm câu hỏi, cách viết không dấu, tên gọi địa phương, cụm có tên thành phố. Không kèm số liệu lượt tìm." Câu cuối quan trọng: cấm con số thì nó không bịa con số.
Lọc cụm dịch sát. Câu lệnh mẫu: "Trong danh sách sau, đánh dấu những cụm nghe như dịch từ tiếng Anh, người Việt ít khi gõ như vậy, và đề xuất cách nói tự nhiên hơn." Bạn vẫn là người quyết, nhưng bước này lọc được khá nhiều cụm lạ.
Nhóm theo ý định. Câu lệnh mẫu: "Gom các cụm sau thành nhóm, mỗi nhóm là một nhu cầu duy nhất mà một trang có thể trả lời trọn. Với mỗi nhóm, ghi ý định chính (tìm hiểu, so sánh, mua, tìm đúng tên) và đề xuất một tiêu đề trang." Dán kèm danh sách đã kiểm ở bước bốn.
Tìm khoảng trống nội dung. Sau khi tự xem trang kết quả, bạn có thể tóm tắt bằng lời những gì các bài đứng đầu đang nói rồi hỏi AI: "Người đọc còn thắc mắc gì mà các bài này chưa trả lời?" Đừng dán nguyên văn bài của người khác vào; tóm ý là đủ và tránh rắc rối bản quyền.
Che dữ liệu khách. Câu hỏi của khách lấy từ tin nhắn phải bỏ tên, số điện thoại, địa chỉ nhà trước khi dán. Bạn cần cách khách diễn đạt nhu cầu, không cần biết ai hỏi.
Nguồn dữ liệu thật để kiểm lại danh sách của AI
Không nguồn nào hoàn hảo; dùng hai ba nguồn bổ sung cho nhau là đủ cho doanh nghiệp nhỏ. Giao diện và quyền truy cập của từng công cụ thay đổi theo thời gian, bạn kiểm phiên bản hiện hành.
- Gợi ý tự động trên ô tìm kiếm: phản ánh những gì nhiều người gõ gần đây, miễn phí, nhưng không có số.
- Mục câu hỏi liên quan và tìm kiếm liên quan: cho thấy những câu hỏi đi kèm, rất hợp để làm phần hỏi đáp trong bài.
- Công cụ lập kế hoạch từ khoá của nền tảng quảng cáo tìm kiếm: cho khoảng lượt tìm theo tháng; tài khoản chưa chi tiêu thường chỉ thấy khoảng rộng, vẫn đủ để so sánh tương đối.
- Công cụ xem xu hướng tìm kiếm: so sánh độ quan tâm giữa vài cụm theo thời gian và theo tỉnh thành, hữu ích để thấy mùa vụ.
- Search Console của chính trang bạn: nguồn đáng tin nhất vì là dữ liệu thật về những cụm đã đưa người tới trang bạn.
- Tin nhắn, cuộc gọi, câu hỏi tại quầy: không có số liệu nhưng cho đúng ngôn ngữ của khách địa phương.
Khi AI và dữ liệu nói khác nhau, tin dữ liệu. Khi dữ liệu quá ít vì ngách nhỏ, tin câu hỏi của khách thật hơn là tin con số tròn trịa trong một bảng do chatbot dựng.
Từ khoá dài và cách chọn trận để đánh
Doanh nghiệp nhỏ ít khi thắng được những cụm ngắn và rộng như "bánh kem" hay "quà tặng", vì trang kết quả đã có những trang lớn, lâu năm, nhiều liên kết. Cơ hội nằm ở cụm dài hơn, cụ thể hơn: có địa danh, có dịp, có ràng buộc. Mỗi cụm dài có ít người tìm, nhưng người tìm đã biết rõ mình muốn gì nên dễ thành khách hơn, và cạnh tranh thường nhẹ hơn nhiều.
Để đoán độ khó mà không cần công cụ trả phí, hãy tự nhìn trang một. Nếu thấy toàn các trang lớn có bài viết chuyên sâu cho đúng cụm đó, bỏ qua lúc đầu. Nếu thấy diễn đàn, bài cũ vài năm, trang không liên quan lắm, hoặc trang trả lời hời hợt, đó là dấu hiệu cụm chưa có ai phục vụ tốt. AI có thể giúp bạn lập bảng chấm điểm đơn giản: mức gần với việc mua, mức có người tìm, mức cạnh tranh ước lượng, rồi cộng lại để xếp thứ tự.
Đừng bỏ qua những cụm có lượt tìm rất thấp nhưng giá trị đơn hàng cao, ví dụ giả định "đặt bánh cho tiệc công ty năm mươi người". Một khách như vậy có thể bằng cả chục đơn lẻ. Cũng đừng viết mười bài cho mười biến thể gần như giống nhau của một cụm; gom về một trang tốt sẽ mạnh hơn mười trang mỏng tranh nhau.
Những sai lầm hay gặp khi dùng AI nghiên cứu từ khoá
Phần lớn sai lầm đến từ việc tin con số và tin văn phong tự tin của chatbot.
- Chép nguyên bảng có cột lượt tìm, độ khó do AI tự điền rồi lập kế hoạch dựa trên đó.
- Nhận cả trăm từ khoá rồi định viết mỗi cụm một bài, sinh ra hàng loạt trang na ná nhau tự tranh thứ hạng với nhau.
- Bỏ qua ý định tìm kiếm, đưa trang dịch vụ vào cụm mà người tìm chỉ muốn đọc hướng dẫn miễn phí.
- Chọn cụm theo cách chủ shop gọi sản phẩm thay vì cách khách gọi; tên nội bộ, mã hàng không ai tìm.
- Nghiên cứu một lần rồi để nguyên cả năm, trong khi nhu cầu đổi theo mùa và sản phẩm mới.
- Dán danh sách khách hàng, số điện thoại hay doanh số chi tiết vào chatbot để "phân tích khách", trong khi việc tìm từ khoá không cần những thứ đó.
Một nguyên tắc tổng quát: AI dùng để mở rộng và sắp xếp; dữ liệu thật dùng để chọn; còn hiểu biết về khách của bạn dùng để phán xét cuối cùng. Thiếu một trong ba, danh sách từ khoá sẽ dài mà vô dụng.
Câu hỏi thường gặp
ChatGPT hay các chatbot khác có cho biết lượng tìm kiếm của từ khoá không?
Không đáng tin. Chatbot không truy cập dữ liệu tìm kiếm hiện hành của các công cụ, nên con số nó đưa ra là ước đoán. Một số công cụ SEO có tích hợp AI và lấy số từ cơ sở dữ liệu riêng, khi đó con số đến từ dữ liệu của công cụ chứ không phải từ mô hình ngôn ngữ, bạn vẫn nên đối chiếu thêm một nguồn.
Doanh nghiệp nhỏ cần bao nhiêu từ khoá là đủ?
Không có con số chuẩn. Cách thực tế là bắt đầu với năm đến mười nhóm ý định quan trọng nhất, mỗi nhóm một trang tốt. Khi các trang đó có khách vào đều, bạn mới mở rộng sang nhóm tiếp theo. Danh sách dài hàng trăm cụm thường chỉ làm bạn phân tán sức viết.
Từ khoá không dấu có cần làm riêng không?
Thường không cần. Công cụ tìm kiếm hiểu khá tốt cách gõ không dấu và gom về cùng nghĩa với cách gõ có dấu. Bạn viết bài bằng tiếng Việt có dấu chuẩn, tự nhiên là được; chỉ nên để ý khi cụm không dấu có thể hiểu thành nghĩa khác hẳn.
Có nên nhắm cả từ khoá chứa tên đối thủ không?
Viết bài so sánh trung thực, có căn cứ thì được, nhưng dễ trượt sang công kích hoặc nói sai về người khác, và có thể dính rắc rối về nhãn hiệu. Với doanh nghiệp nhỏ, cụm mô tả nhu cầu của khách thường đáng đầu tư hơn nhiều so với cụm chứa tên người khác.
Bao lâu nên làm lại nghiên cứu từ khoá một lần?
Rà nhẹ mỗi tháng bằng cách đọc báo cáo truy vấn trong Search Console và tin nhắn của khách. Làm lại kỹ mỗi quý hoặc khi ra sản phẩm mới, mở khu vực giao hàng mới, hay trước mùa cao điểm như dịp lễ, Tết.
Có thể dùng AI để đoán độ khó cạnh tranh không?
Chỉ khi bạn đưa cho nó thông tin về trang kết quả mà bạn tự quan sát, ví dụ loại trang nào đang đứng đầu và nội dung sâu tới đâu. Tự nó không nhìn thấy trang kết quả hôm nay, nên đánh giá độ khó không có dữ liệu đầu vào chỉ là phỏng đoán.